Dobre praktyki - Artykuły

Print Friendly and PDF

O motywacji uczniów do nauki

«Motywacja jest tym, co pozwala Ci zacząć.

Nawyk jest tym, co pozwala Ci wytrwać.»

Jim Ryun

 

Jak motywować uczniów do nauki - to zagadnienie "stare jak świat" i spędza sen z powiek zarówno nauczycieli, jak i rodziców. A przecież każde dziecko jest z natury ciekawe świata i ma wrodzone pragnienie zdobywania wiedzy. Jednak wraz z wiekiem niejednokrotnie zmienia się jego podejście do nauki, która jest żmudnym obowiązkiem nie przynoszącym żadnych przyjemności. Wiadomym jest, że motywacja w dużym stopniu jest "wyuczalna". Często określana jest jako ambicja.

Wyróżniamy dwa rodzaje motywacji:

Motywacja jest motorem sukcesu. Dzieci mające motywację do nauki osiągają większe sukcesy w zdobywaniu wiedzy. Przyswajają wiadomości szybciej, bo mają chęci, chcą być w jakichś dziedzinach coraz lepsze, zależy im na zdobywaniu wiedzy, poszukują odpowiedzi na nurtujące je pytania, widzą sens swoich działań. Jeżeli dostrzegają celowość oraz przyjemność ze zdobywania wiedzy i nowych umiejętności, należy w dalszym ciągu rozbudzać ich ciekawość poznawczą. Gdy dzieci uczą się dla stopni, dla rodziców (którzy wymagają od nich dobrego świadectwa), zwykle przyswajają wiedzę w sposób mechaniczny i powierzchowny, a efekty takiej pracy nie będą z pewnością długotrwałe.

Osiągnięcia uczniów zależą niewątpliwie od ich możliwości intelektualnych, pracy nauczyciela, sytuacji rodzinnej dziecka, doświadczeń z dzieciństwa, poczucia własnej wartości, grupy rówieśniczej.

Istnieje wiele form motywowania uczniów. Jednakże każdy nauczyciel powinien dawać uczniom wiarę w osiągnięcie przez wychowanków sukcesu, dbać o ich komfort psychiczny, być konsekwentny, szanować uczniów, współpracować z nimi, dawać dobry wzór na co dzień. Zarówno nauczyciel, jak też rodzic musi kierować uwagę dzieci na inne cele w nauce niż uczenie się dla ocen. Dobrze byłoby, gdyby uzmysławiał im, że zdobytą wiedzę można w przyszłości wykorzystać w praktyce, być dumnym ze zdobytych kompetencji, mieć poczucie własnej satysfakcji z wykonanego zadania. Dzieci powinny wiedzieć, że najważniejsze jest to, by realizowały własne pomysły na życie. Zwykle osiągnięcie sukcesu w jednej dziedzinie łączy się z łatwiejszym pokonywaniem przeszkód z innymi przedmiotami. Dzieci nabywają wówczas pewności siebie, która staje się siłą napędową do podejmowania innych wyzwań szkolnych. Z pewnością nie chodzi o to, by były one świetne z wszystkich przedmiotów. Istotne jest to, by były przekonane o celowości przyswajania sobie wiedzy.

Uczniowie słabi potrzebują większej uwagi ze strony nauczyciela, pozytywnego wsparcia, częstszego sprawdzania ich stanu wiedzy, traktowania ich w taki sposób, by wzmocnić wiarę w osiągnięcie sukcesu na miarę własnych możliwości intelektualnych.

Ważną rolę w procesie uczenia się odgrywają nagrody (wzmocnienia pozytywne) i kary (wzmocnienia negatywne), przy czym te pierwsze powinny być w przeważającej mierze stosowane przez dorosłych. Kary skutkują wtedy, gdy są konsekwencję niepożądanych czynności. Często stosowanym sposobem motywowania uczniów jest wprowadzanie przemyślanej rywalizacji dającej każdemu uczestnikowi szanse na zwycięstwo.

Dużą rolę w motywowaniu dzieci do nauki pełnią rodzice, którzy swoją mądrością i doświadczeniem życiowym podpowiedzą, wskażą młodemu człowiekowi, jak radzić sobie z obowiązkami szkolnymi. Nie muszą mieć tytułów naukowych, ale wystarczy, że będą "dobrym rodzicem", który stara się robić wszystko, by pomóc swojemu dziecku. A najważniejsza jest ich akceptacja, poczucie, iż jest kochane i szanowane. Wówczas dziecko łatwiej zniesie ból porażki, ale i będzie starało się stawić czoło wszelkim przeciwnościom losu, z jakimi może spotkać się nie tylko w szkole. Jeżeli dziecko szybko zniechęca się do wykonania zadania, które jest zbyt trudne, wykracza ponad jego możliwości, dojrzały rodzic pomoże zrozumieć, gdzie tkwi trudność zadania. Jeżeli dziecko ma dużą ilość prac domowych z różnych przedmiotów, należy pomóc mu w podjęciu decyzji od czego zacząć. Zwykle zaczynamy od ulubionego przedmiotu, najłatwiejszego zadania, a wtedy uczeń zdobywa motywację do wykonywania następnych.

Istotna jest również dobra organizacja czasu nauki, wsparcie rodziców, wzbudzanie w dziecku zainteresowania wieloma dziedzinami życia, stwarzanie warunków do poszerzania jego wiedzy, systematyczność, pozytywna ocena rezultatów własnej pracy, nie wyręczanie dziecka w odrabianiu lekcji, współpraca rodziców z nauczycielami.

Brak motywacji sprawia, że uczniowie nie przeznaczają wystarczająco dużo czasu na uczenie się, nie wykonują prac domowych, a podczas odpytywania liczą na własny spryt i podpowiedzi kolegów, a nie na wiedzę nabytą podczas solidnej nauki.

Jak rozwijać wewnętrzną motywację uczniów?

Jakie korzyści wynikają z motywowania uczniów do nauki?

Recepta dla nauczyciela na sukces uczniów:

  • Wyraźnie określ cele.
  • Bądź przygotowany do zajęć.
  • Wykorzystuj ciekawe pomoce naukowe.
  • Bądź swobodny i baw się razem z uczniem.
  • Ograniczaj czynniki rozpraszające uwagę.
  • Uwierz w jego możliwości.
  • Dotrzymuj słowa, by uzyskać jego zaufanie.
  • Udzielaj odpowiedzi na wszystkie pytania.
  • Mimo zdarzających się niepowodzeń zachęcaj je do dalszej systematycznej pracy.
  • Doceniaj wysiłek ucznia.
  • Staraj się go zrozumieć.
  • Słuchaj tego, co ma do powiedzenia.
  • Kończ lekcję w takim momencie, by miał poczucie niedosytu.
  • Bądź pozytywnie nastawiony do ucznia.
  • Od tego, w jaki sposób uczniowie będą motywowani do nauki, w dużej mierze zależą ich wyniki oraz sukcesy.

    Bibliografia

    1. Arends I. Richard, Uczymy się nauczać, WSiP, Warszawa 1994.
    2. Hamer H., Klucz do efektywności nauczania. Poradnik dla nauczycieli, Wyd. "Veda", Warszawa 1994.
    3. Reykowski Z., Z zagadnień psychologii motywacji, WSiP, Warszawa 1970.
    4. Bąbel P., Wiśniak M., Bez motywacji nie ma efektów, [w:] Psychologia w Szkole.-2008, nr 3, s.57 - 67.
    5. Łada D., Motywacja do nauki motywacją do życia, [w:] Życie Szkoły.-2001, nr10, s. 627 - 628.

    B. Grzegorzewska

     

    Copyright (c) 2012 by Zespół Szkół nr 1 im. Adama Mickiewicza