Aktualności

 

Informacja dla nauczycieli

Prosimy o przesyłanie tekstów do zamieszczenia na stronie p. Marzenie Morylowskiej. Dopuszczane są następujące znaczniki języka HTML (nie XHTML): b u i ul li p. Anonimy nie są publikowane. Dziękujemy.

Print Friendly and PDF

Spis treści

  1. O korzyściach wynikających z zespołowego działania
  2. Praca z uczniem zdolnym - priorytet pracy Zespołu Szkół nr 1 w Krasnymstawie w roku szkolnym 2012/13
  3. Praca z uczniem z dysleksją rozwojową w klasach IV-VI Szkoły Podstawowej

O korzyściach wynikających z zespołowego działania

Danuta Elsner w książce „Jak organizować wewnątrzszkolne doskonalenie nauczycieli” podkreśla, że dzięki uczeniu się w zespole można osiągnąć lepsze rezultaty.

Korzyści indywidualne wynikające z pracy zespołowej:

Korzyści zespołowe wynikające ze wspólnej pracy:

Barbara Grzegorzewska, lider zespołu humanistycznego

 

^ Powrót na górę ^

Praca z uczniem zdolnym – priorytet pracy Zespołu Szkół nr 1 w Krasnymstawie w roku szkolnym 2012/2013. Cele i wyzwania

Kilka słów o indywidualizacji

Nikt z nas nie wątpi, że wszystkie działania w nauczaniu i wychowaniu muszą być kierowane w stronę ucznia. Nauczyciel powinien nieustannie wychodzić naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom poszczególnych dzieci - jedynie wówczas efektem procesu dydaktycznego będzie ciągły rozwój każdego z uczniów. Aby było to możliwe, niezbędna jest indywidualizacja nauczania, czyli dostosowanie zarówno zakresu przekazywanej wiedzy, jak i metod pracy do jednostkowych, indywidualnych potrzeb wychowanków. Istotą i celem indywidualizacji jest przecież sprzyjanie rozwojowi jednostki oraz mobilizowanie jej do efektywniejszego działania i większej kreatywności - założenia te znajdują swoje odzwierciedlenie w podstawie programowej z zakresu przedmiotu język polski.

Nowa podstawa programowa precyzyjnie określa powinności szkoły wobec ucznia. Głównym celem kształcenia na II etapie edukacyjnym jest zachęcanie dzieci do wzbogacania pogłębiania wiedzy, którą później wykorzystają w praktyce. Jednocześnie nauczyciel zobowiązany jest dostosować przekazywane treści do indywidualnych potrzeb ucznia. W tym celu można skorzystać z dodatkowych godzin, które wprowadza Karta Nauczyciela, a które podstawa programowa sugeruje przeznaczyć na zróżnicowane zajęcia dodatkowe. Ich zadaniem jest zwiększać „szanse edukacyjne uczniów zdolnych oraz mających trudności nauce języka polskiego”. Indywidualizacja powinna zatem dotyczyć wszystkich uczniów - nie tylko zdolnych, lecz także słabszych, których nie brak przecież w polskiej szkole (wbrew popularnej idealizującej opinii, jakoby wszystkie dzieci miały równe predyspozycje do opanowania materiału).

Warto w tym miejscu zauważyć, że wiedza nauczyciela o poziomie rozwoju dziecka jest znacznie większa w wypadku uczniów dysfunkcyjnych, którym poradnie psychologiczno- pedagogiczne wystawiły stosowne orzeczenia i którzy objęci są zwykle opieką szkolnych pedagogów czy psychologów. Natomiast w wypadku dzieci zdolnych (czy też uczniów wykazujących chęć do pracy oraz odnajdujących radość w uczeniu się i poznawaniu świata) nauczyciel dysponuje jedynie ogólną opinią wystawioną przez wychowawcę kształcenia zintegrowanego.

Uczeń zdolny - i co dalej?

Pojęcie praca z uczniem zdolnym wskazuje na indywidualne dziecka oraz wpisuje się w założenia nowoczesnego, zreformowanego systemu kształcenia. Jak pokazuje praktyka nauczycielska, zazwyczaj zawsze brakowało czasu i możliwości, by taką pracę zorganizować. Poza tym dla nauczyciela problem stanowiło rozpoznanie ucznia zdolnego.

Czy uczniem zdolnym jest dziecko wykazujące zazwyczaj dużą czy raczej to, które zawsze dokładnie (ale odtwórczo) wykonuje każde polecenie? A może to uczeń zadający czasami pytania niemieszczące się w schemacie? A co z dzieckiem, które nigdy nie zadaje żadnych pytań? Istnieje ryzyko, że zaczniemy je traktować jako ucznia biernego, niezaangażowanego, podczas gdy jego myśli wybiegły właśnie daleko poza zagadnienia lekcyjne... Kiedy zaczynamy pracować z uczniami na początku danego etapu kształcenia, nie wiemy o nich praktycznie nic - ani o ich i zainteresowaniach, ani o gotowości do realizacji celów wykraczających ponad to, co konieczne. Niestety, często zdarza się, że utalentowane dziecko nie zostanie przez nas zauważone w grupie przeciętnych rówieśników. A przecież mamy świadomość tego, że nawet wybitne wrodzone zdolności bez stymulującego je środowiska - w tym szkoły i rodziny - mogą zostać zaprzepaszczone. Zadaniem nauczyciela jest do tego nie dopuścić.

Po czym rozpoznać ucznia zdolnego?

Z pewnością zawsze warto zacząć od próby sprawdzenia wśród podopiecznych motywacji do nauki. Stopień i jakość tej motywacji bywają różne - w zależności od wieku dziecka. U progu II etapu edukacyjnego ważne jest ustalenie, czy uczniowie podejmują i kontynuują działania prowadzące do uzyskania nagrody, którą może być ocena szkolna, pochwała, wyróżnienie, a nawet... uśmiech nauczyciela. Z czasem zauważymy, że dla części dzieci motywująca stanie się możliwość zaspokojenia – poprzez naukę - naturalnej ciekawości świata. Wówczas nie będzie już trudne uświadomienie im, że warto rozwijać wiedzę; uczeń odkryje, że jest ona sama w sobie niezaprzeczalną wartością. Metody przyjęte przez nauczyciela powinny zatem pozwolić jego podopiecznym na samodzielnie działanie, wzbudzić w nich poczucie, że efekt wykonywanej pracy zależy od nich samych, a to, co robią jest ważne i potrzebne.

Praktyka szkolna pokazuje, że ucznia zdolnego na tle zespołu klasowego wyróżniają:

W zakresie przedmiotu język polski uczeń zdolny to z pewnością taki, którego charakteryzuje twórcza wyobraźnia, który chętnie czyta, w swoich wypowiedziach posługuje się bogatym słownictwem oraz bez problemu korzysta samodzielnie z różnych źródeł informacji, w tym z katalogu bibliotecznego.

Badania wykazują, że liczba uczniów wybitnie zdolnych wynosi kilka (najwyżej kilkanaście) procent wszystkich dzieci uczących się w szkole.

Jak pracować z uczniem zdolnym?

Nie ma wątpliwości, że uczeń zdolny wymaga indywidualnego traktowania. Intensywniejsza nauka ulubionego przedmiotu z pewnością przyczyni się do rozwoju jego zainteresowań, a przy tym - paradoksalnie - wywoła mniejsze zmęczenie (uczniowi łatwiej będzie skupić uwagę na lekcji). Ważne, by nauczyciel skorzystał z angażujących form pracy, które kładą nacisk na rozwijanie kreatywności. Choć formy te w dużej mierze zależą m.in. od możliwości i potencjału nauczyciela, wyposażenia szkoły czy jej położenia, można nakreślić kilka ogólnych działań, pomocnych w zaktywizowaniu utalentowanego dziecka:

Nie warto natomiast obciążać uczniów zdolnych dodatkową wiedzą teoretyczną, ponieważ zazwyczaj zapamiętywanie szczegółowych informacji nie wpływa na rozwój młodego człowieka. Jeśli chcemy zadać dodatkowe ćwiczenia, lepiej, by byty one nie tyle trudniejsze, ile w większym stopniu rozwijające kreatywność.

Wszystkie wymienione działania mają sens jedynie wtedy, gdy nauczyciel sprawdzi pracę ucznia, przeanalizuje ją razem z podopiecznym, a następnie odpowiednio oceni.

Materiał pochodzi z „Teraz polski. Biblioteka pomocy dydaktycznych”

^ Powrót na górę ^

Praca z uczniem z dysleksją rozwojową w klasach IV—VI szkoły podstawowej

Wychodząc od nowej podstawy programowej

W Podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych czytamy: „Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym. Ważne jest również takie wychowanie, aby dziecko w miarę swoich możliwości było przygotowane do życia z samym sobą, ludźmi i przyrodą”. Na szczególną uwagę zasługują tu słowa: „wspomaganie dziecka” oraz określenie „w miarę swoich możliwości”, które wiążą się z postulatem indywidualnego podejścia, czyli uwzględnianiem umiejętności i specjalnych potrzeb edukacyjnych każdego z uczniów - w tym dysleksji. W dalszej części wymienione są zadania szkoły: realizowanie programu nauczania uwzględniającego indywidualny rozwój dziecka, respektowanie relacji uczeń - szkoła – dom rodzinny, rozwijanie zdolności dziecka oraz kształtowanie pozytywnego podejścia do nauki.

Jakie są objawy dysleksji?

Podstawowymi umiejętnościami, bez których trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie we współczesnym świecie, są czytanie, pisanie i liczenie. Nie wszystkim jednak ich opanowanie przychodzi jednakowo łatwo. W typowej trzydziestoosobowej klasie znajduje się od 4 do 10 procent uczniów, u których stwierdzono specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu, nazywane dysleksją rozwojową. Określenie „specyficzne" oznacza zakres trudności znacznie węższy niż w wypadku problemów wynikających z opóźnionego rozwoju umysłowego. Jako „dysleksję rozwojową” traktuje się więc zaburzenia niektórych funkcji poznawczych i motorycznych, wynikające z nieprawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Rozróżniamy kilka rodzajów tych zaburzeń:

Zaburzenia te mogą występować zarówno łącznie, jak i pojedynczo. Różny może być też stopień ich nasilenia.

Wczesne wykrycie dysleksji i praca nad usprawnieniem funkcji poznawczych są czynnikami, które mogą sprawić, że dziecko lepiej poradzi sobie na etapie edukacji szkolnej. Przeżyte sukcesy i niepowodzenia decydują bowiem o motywacji do pracy, rozwijają lub hamują zainteresowanie nauką, a więc mają wpływ na jakość przyszłego życia.

Aby pomóc dziecku pokonać problemy, warto znać ich źródło. Poniżej podane zostały niektóre z licznych symptomów różnych rodzajów dysleksji - w zależności od nieprawidłowego działania poszczególnych analizatorów: wzrokowego, słuchowego i kinestetyczno- ruchowego. Objawy te utrzymują się po zakończeniu nauki w klasach I-III szkoły podstawowej.

Trudności wynikające z zaburzenia funkcji wzrokowych to:

1. Niepoprawne przepisywanie tekstów ze wzoru, np. z tablicy, z książki,

2. Mylenie podczas czytania i pisania liter o podobnym kształcie (m-n , 1—t—ł, o-a, u-y, n-r, k-h, p-b-d-g),

3. Zapominanie liter rzadziej występujących (Ł, F, H, G),

4. występowanie błędów wszędzie tam, gdzie materiał nauczania odwołuje się do percepcji wzrokowej, wzrokowo-przestrzennej i koordynacji wzrokowo-mchowej.

Trudności wynikające z zaburzenia funkcji słuchowych to:

1. Mylenie liter odpowiadających głoskom o podobnym brzmieniu, np. s-sz-cz-c,

2. Nieprawidłowe łączenie głosek w wyrazach lub rozdzielanie wyrazów na człony,

3. Mylenie nazw podobnych fonetycznie, lecz różnych znaczeniowo,

4. Mylenie nazw oznaczających kierunki,

5. Trudności w pisaniu ze słuchu,

6. trudności z zapamiętaniem usłyszanych informacji,

Trudności wynikające z zaburzenia funkcji ruchowych to:

|1. Wolne tempo pisania i szybkie męczenie się ręki,

2. Niekształtne, czasami wręcz nieczytelne pismo,

3. Zamazywanie napisanego tekstu, nieestetyczny wygląd zeszytów.

Duża liczba błędów popełnianych podczas czytania lub pisania to tylko niektóre trudności, z którymi boryka się dziecko każdego dnia podczas pobytu w szkole. Nie można tu pominąć również sfery emocjonalnej. Niepowodzenia szkolne prowadzą do pojawienia się wtórnych zaburzeń o charakterze nerwicowym. Częstymi objawami są lęki, jąkanie się, bóle brzucha, wymioty, bóle głowy, zbytnia nieśmiałość, wycofywanie się z grupy rówieśniczej itp. Nałożenie się wtórnych zaburzeń na pierwotne przyczyny trudności w nauce prowadzi do eskalacji problemu. Pełne niepokoju dziecko ma kłopoty z zapamiętywaniem usłyszanych czy przeczytanych treści, nie potrafi skoncentrować uwagi na zadaniach wykonywanych na lekcji, na traci wiarę, że włożony w naukę wysiłek przyniesie oczekiwane efekty, przestaje podejmować działania, by poprawić oceny.

Jak pracować z uczniem dyslektycznym?

Jak w takim razie ma pracować nauczyciel, aby osiągnąć cele kształcenia założone w podstawie programowej i wspomóc ucznia w jego wszechstronnym rozwoju?

Z pewnością warto podjąć następujące działania:

  1. Rozpoznać, na czym polegają trudności dziecka. Służą temu m.in. obserwacja zachowań dziecka na lekcjach i podczas przerw, rozmowy z rodzicami oraz zapoznanie się z opinią poradni psychologiczno-pedagogicznej, jeśli dziecko było badane w klasach I-III.

  2. Dobrać takie metody pracy z dzieckiem, które służą rozwojowi jego funkcji poznawczych - szczególnie tych, które działają nieprawidłowo.

  3. Wzmacniać już posiadane umiejętności, kompensować działanie zaburzonych analizatorów poprzez wykorzystanie analizatorów niezaburzonych.

  4. Rozwijać umiejętność koncentrowania uwagi na zadaniu.

  5. Wzmacniać w dziecku poczucie własnej wartości poprzez docenianie jego wysiłków i dostrzeganie nawet drobnych postępów w nauce oraz sukcesów w różnych sferach życia szkolnego.

  6. Zapewnić dziecku warunki do działań w jego indywidualnym tempie. Kierować pracą na lekcji tak, by nie doprowadzić do zbytniego zmęczenia i zniechęcenia.

  7. Wykorzystywać różnorodne pomoce naukowe, umożliwiać poznawanie lektur szkolnych także w formie audiobooków. Te ostatnie nie mogą jednak całkowicie zastąpić książek do czytania.

Na pierwszy plan wysuwa się potrzeba rozwijania zdolności poznawczych poprzez usprawnienie działania analizatorów w mózgu. Każda jednostka lekcyjna stwarza okazję do wykonania kilku ćwiczeń odpowiednich dla uczniów z dysleksją. których treść można dostosować do omawianego tematu i wykorzystywanego tekstu kultury.

1. Usprawnianie funkcji wzrokowych

- Zapamiętanie jak największej liczby przedmiotów przedstawionych na obrazku.

- Analiza budowy liter, sylab, wyrazów i zdań ze względu zarówno na ich kształt i położenie w liniaturze, jak i na powiązanie z pozostałymi elementami graficznymi.

- Układanie rozsypanek zdaniowych, wyrazowych, sylabowych i literowych.

- Wykonywanie ćwiczeń polegających na różnicowaniu liter, sylab, wyrazów o zbliżonym obrazie graficznym.

- Przepisywanie tekstów czy wyrazów.

- Rozdzielanie ciągów wyrazowych na pojedyncze wyrazy.

2. Usprawnianie funkcji słuchowych

- Odszukiwanie błędów w opowiadaniu.

- Słuchowa analiza i synteza zdań.

- Różnicowanie słuchem zdania długiego i krótkiego.

- Układanie zdań prostych i rozwiniętych.

- Układanie zdań i rozdzielanie ich na wyrazy.

- Dzielenie słów na sylaby z jednoczesnym wystukiwaniem wypowiadanych sylab.

- Porównywanie liczby sylab w wyrazach.

- Segregowanie wyrazów według liczby sylab ze słuchu.

- Tworzenie wyrazów rozpoczynających się od podanej litery czy sylaby.

- Rozpoznawanie w wyrazie określonej sylaby i ustalanie miejsca jej położenia.

- Różnicowanie sylab podobnych.

- Wypowiadanie ciągu wyrazów, w których następne słowo zaczyna się ostatnią głoską wyrazu poprzedniego.

- Przekształcanie wyrazów przez zmianę głoski.

3. Podnoszenie sprawności kinestetyczno-ruchowej

- Wykorzystywanie zadań w formie labiryntów.

- Łączenie punktów (zagadki rysunkowe, dyktanda graficzne).

- Marsz palców po stole w określonym kierunku.

- Naśladowanie ruchów gry na pianinie, skrzypcach, flecie.

- Tworzenie ilustracji ułatwiających zapamiętanie wyrazów z trudnością ortograficzną lub przysłów.

- Wycinanie i naklejanie obrazków ilustrujących wyrazy z trudnością ortograficzną.

- Wycinanie obrazków o zaznaczonych kształtach.

- Rysowanie łub pisanie wyżej i niżej, z prawej i z lewej strony.

4. Rozwijanie umiejętności koncentrowania uwagi

- Ustalanie przedziałów czasowych dla różnych czynności i ich przestrzeganie, np. czytanie przez 10 minut.

- W momencie obniżenia koncentracji wyznaczanie celu do wykonania przed zrobieniem przerwy, np. zrobienie przerwy po napisaniu trzech zdań.

- Zamiana zadania pasywnego na aktywne, np. w czasie nauki wiersza na pamięć, zaśpiewanie tekstu zamiast wielokrotnego czytania po cichu lub przedstawienie treści utworu na ilustracji.

- W chwili znudzenia zadaniem wykonywanie innego, bardziej aktyw

5. Rozwijanie myślenia twórczego

- Wyszukiwanie ze zbioru wyrazów rymujących się słów.

- Układanie rymowanek na podstawie obrazków.

- Pisanie rymowanych wierszyków z użyciem podanych słów.

- Tworzenie krótkich zabawnych historii z wykorzystaniem wylosowanych wyrazów.

- Układanie zagadek dotyczących wylosowanych słów.

- Wymyślanie innego zakończenia poznanej opowieści.

- Podanie, jakie korzyści lub szkody przyniesie zachowanie się w danej sytuacji.

- Kończenie zdań typu: „Jestem...”, „Marzę o...”, „Myślę, że...” itp.

- Odgrywanie scenek dramowych.

- Stosowanie techniki tworzenia twórczych notatek, tzw. Map myśli.

W części podstawy programowej dotyczącej zalecanych warunków i sposobów realizacji treści nauczania czytamy, że zadaniem nauczyciela języka polskiego na II etapie edukacyjnym jest tworzenie sytuacji metodycznych, które wykorzystują pasję poznawczą dzieci oraz wspierają ich chęć zabawy i współpracy. Nauczyciel powinien tak organizować proces dydaktyczno-wychowawczy, by „stał się on dla uczniów przygodą prowadzącą do samopoznania, zachętą do nieustannego poznawania świata i porządkowania jego obrazu”.

Aby to zadanie w pełni zrealizować, nie można pozostawić uczniów z dysleksją bez pomocy. Warto pamiętać, że nie są to uczniowie gorsi, potrzebują zrozumienia i dostosowania metod pracy do swoich możliwości.

Materiał pochodzi z „Teraz polski. Biblioteka pomocy dydaktycznych”

^ Powrót na górę ^

 


Strona administrowana przez Karola Kołodziejaka.

Jeżeli widzisz na niej jakieś błędy bądź usterki - napisz do mnie na adres kari12@o2.pl

 

Copyright © 2012 by Zespół Szkół nr 1 im. Adama Mickiewicza